تبلیغات
انجمن علمی پژوهشی نگاه سبز - اطلاعات در مورد خاك
 
 
دبیر انجمن
باز هم تو مثل همیشه دل میبری سلام بر همه ایرانیان، سایت قدرتمند علمی تحقیقاتی نگاه سبز "گروه کشاورزی دانشگاه پیام نور اردستان" لحظاتی پر از پیشرفت را در این سایت برای شما ارزومند است امید است با انتقادات و پیشنهادات خود تضمینی بر کیفیت این وبسایت باشید ،،از قبل تشکر مارا پذیرا باشید،،
 
 
اطلاعات در مورد خاك
نوشته شده در پنجشنبه 20 مهر 1391
ساعت : 11:43 ب.ظ
نویسنده : ابراهیم لطیفی هندوآبادی
شوری خاك یكی از عوامل موثر در تمدن های بشری و سیستم های كشاورزی بوده كه زندگی انسان بر این سیستم ها تكیه داشته است تمدن های بسیاری در اثر عدم اعمال مدیریت صحیح آبیاری اراضی و تجمع نمك در سطح خاك نابود شده اند .
با توجه به اینكه بخش عمده ای از اراضی كشاورزی كشور ما به دلیل قرار داشتن در منطقه آب و هوایی گرم و خشك و همچنین مساله شوری كه در تمام كشورهای كه در آنها آب و هوای خشك و نیمه خشك دارند مشاهده می شود. لذا بررسی بهترین زمان برای آبشویی در اصلاح خاك های شور با حداقل آب مصرفی مد نظر گرفته شد تا بتوانیم با حداقل آب مصرفی نمك های موجود در منطقه فعالیت ریشه گیاه در خاك را كاهش داده و درصد جوانه زنی را نیز افزایش دهیم در این رابطه سه زمان آبشویی را در نظر گرفتیم آبشویی قبل از كاشت ، آبشویی بعد از كاشت ، بدون آبشویی و آبیاری طبق روال زارعین .
قبل از كشت نمونه برداری از اعماق مختلف خاك (خاك سطحی و خاك زیر سطحی ) انجام گرفت و تجزیه های لازم نظیر هدایت الكتریكی عصاره اشباع و همچنین تجزیه آب كاربردی انجام گرفت .
نتایج بررسی نشان داد كه آبشویی قبل از كاشت بیشترین كاهش نمك را در اطراف ریشه دارد چون در این رابطه سعی بر این بوده كه ابتدا با كمترین میزان آب مصرفی حداقل عمق خاك لازم برای جوانه زنی بذر و سبز شدن یك گیاه متحمل به شوری ، آبشویی گردد چرا كه در زمان كاشت بذر كافی است مقدار نمك در عمق چند سانتیمتری بالای خاك كاهش یابد و آبشویی بقیه املاح نیم رخ خاك طی آبیاری بعدی انجام گیرد.
هیو و همكاران (1997) بیان كردند كه تاثیر سؤ شوری بیشتر در اوایل دوره رشد گیاه است .با افزایش ارتفاع گیاه تعداد برگ و تعداد پنجه كاهش می یابد . كوتاه شدن دوره رشد در شرایط استرس شوری یكی از دلایل كاهش عملكرد محصول است .
گریو و همكاران (1992) اظهار داشتند : كم كردن شوری خاك در مرحله جوانه زدن چند برگی شدن و اوایل پنجه زنی میزان محصول گندم را به مقدار قابل ملاحظه ای افزایش می دهد و اگر امكان پذیر نباشد افزایش تراكم بذر برای تحصیل تعداد گیاه لازم برای جایگزین نمودن پنجه های از دست رفته مفید به نظر می رسد .
ماس (1989) نشان داد كه تنش شوری جوانه زدن گندم را چهار روز به تعویق انداخت باعث تاخیر در رشد برگها و پنجه زنی گردید و رسیدن گیاه را تسریع نمود. شوری زیاد با كم كردن تعداد دانه باعث كاهش عملكرد محصول می شود بدین معنی كه شوری در مرحله رویش بر تغییر تعداد سنبله تاثیر می گذارد .
روی و گالاغر (1985) دریافتند پنجه زنی گندم ارتباط نزدیكی با توسعه سطح برگ در مراحل اولیه رشد دارد .
گریو و همكاران (1992) اظهار داشتند شوری به همراه سایر تنشهای محیطی مانند دمای زیاد طول روز زیاد و كمبود رطوبت تعداد سنبلچه ها را كاهش می دهد .
در آبشویی بعد از كاشت چون نمی توان از ارتفاع زیاد آب برای آبشویی استفاده كرد باعث می شود كه در شستشو نمكها تاثیر زیادی نداشته باشد . دلیل اینكه نمی توان از ارتفاع زیاد آب برای آبشویی استفاده كرد این است كه بكار گیری مقدار بیشتر آب منجر به خفگی گیاهچه تازه سبز شده می گردد ولی در آبشویی قبل از كاشت محدودیتی از این نظر وجود ندارد .
در آبیاری سنتی با آنكه راندمان آبیاری كم است ولی بطور قابل ملاحظه ای در شستشو نمكها تاثیر گذار است چون بیشتر آب صرف شستشو نمكها می شود معایب این آبیاری این است كه اولا آب زیادی مصرف می شود ثانیا حالت غرقابی بوجود می آورد كه باعث خفگی بذرها ی تازه جوانه زده می شود.
در تحقیقات به عمل آمده نشان داده است كه در آبشویی قبل از كاشت هم باید مدیریت صحیحی بكار برد و مسائلی مانند فاصله آبشویی تا كاشت و ارتفاع آب آبشویی مد نظر باشد تا بتوان بهترین نتیجه را بدست آورد.

اقدامات مدیریتی برای نگهداری خاك مزرعه در كاهش شوری
× در مناطق خشك ونیمه خشك چون كه تبخیر بالاست و همچنین بعلت وجود خاصیت لوله موئینگی آب به همراه نمك به بخش سطحی آمده و آب تبخیر شده و نمك باقی می ماند در نتیجه برای جلوگیری از این مساله می توان با گاو آهن پنجه غازی لوله های كاپیلاری را قطع كرد ضمن اینكه یك نوع مالچ خاكی روی سطح زمین ایجاد می شود البته باید این مسائل را در سالهایی كه زمین بدون كشت می ماند و یا آیش گذاشته می شود مد نظر قرار می گیرد.
× استفاده كردن از مالچ ها هم می تواند تا حدودزیادی از آمدن نمك به سطح خاك جلوگیری كرد .× اگر خاك مزرعه خیلی سنگین باشد می توانم قسمت سطحی خاك را با شن مخلوط كرد چون در خاك سنگین خلل و فرج كم است و در آبشویی نمك كمتر شسته شده و به عمق می رود.
در پایان با بررسی های بعمل آمده برای آبیاری این گونه اراضی یعنی بعد از آبشویی قبل از كاشت نشان می دهد كه استفاده از آبیاری تحت فشار در صرفه جویی آب نقش بسزایی دارند مخصوصا استفاده از آبیاری قطره ای خیلی كار آمد است .همچنین روش كاشت نیز مساله مهمی است كه باید مد نظر گرفته شود چون در كاشت سطحی بعد از آبیاری نمكها از ناحیه ریشه دور شده و بعد از چند روز دوباره به ناحیه ریشه می آیند و این مساله در پشته یك ردیفه هم وجود دارد ولی در پشته دو ردیفه نمك به قسمت وسط پشته جمع می شود .
دید کلی
خاک‌ها مخلوطی از مواد معدنی و آلی می‌باشند که از تجزیه و تخریب سنگ‌ها در نتیجه هوازدگی بوجود می‌آیند که البته نوع و ترکیب خاک‌ها در مناطق مختلف بر حسب شرایط ناحیه فرق می‌کند. مقدار آبی که خاک‌ها می‌توانند بخود جذب کنند. از نظر کشاورزی و همچنین در کارخانه‌های راه‌سازی و ساختمانی دارای اهمیت بسیاری است که البته این مقدار در درجه اول بستگی به اندازه دانه‌های خاک دارد.

هرچه دانه خاک ریزتر باشد، آب بیشتری را به خود جذب می‌کند که این خصوصیت برای کارهای ساختمان‌سازی مناسب نیست. بطور کلی خاک خوب و حد واسط از دانه‌های ریز و درشت تشکیل یافته است. تشکیل خاک‌ها به گذشت زمان ، مقاومت سنگ اولیه یا سنگ مادر ، آب و هوا ، فعالیت موجودات زنده و بالاخره توپوگرافی ناحیه‌ای که خاک در آن تشکیل می‌شود بستگی دارد.

عوامل موثر در تشکیل خاک
سنگ‌های اولیه یا سنگ مادر :
کمیت و کیفیت خاک‌های حاصل از سنگ‌های مختلف اعم از سنگهای آذرین ، رسوبی و دگرگونی به کانی‌های تشکیل دهنده سنگ ، آب و هوا و عوامل دیگر بستگی دارد. خاک حاصل از تخریب کامل سیلیکاتهای دارای آلومینیوم و همچنین سنگهای فسفاتی از لحاظ صنعتی و کشاورزی ارزش زیادی دارد. در صورتیکه خاک‌هایی که از تخریب سنگ‌های دارای کانی‌های مقاوم (از قبیل کوارتز و غیره) در اثر تخریب شیمیایی پدید آمده‌اند و غالبا شنی و ماسه‌ای می‌باشند فاقد ارزش کشاورزی می‌باشند.


ارگانیسم :
تمایز انواع خاک‌ها از نقطه نظر کشاورزی به نوع و مقدار مواد آلی (ازت و کربن) موجود در آن بستگی دارد. نیتروژن موجود در اتمسفر بطور مستقیم قابل استفاده برای گیاهان نمی‌باشد. بلکه ترکیبات نیتروژن‌دار لازم برای رشد گیاهان باید به شکل قابل حل در خاک وجود داشته باشد که این عمل در خاک‌ها بوسیله برخی از گیاهان و باکتری‌ها انجام می‌شود. خاک‌ها معمولا دارای یک نوع مواد آلی کربن‌دار تیره رنگی هستند که هوموس نامیده می‌شوند و از بقایای گیاهان بوجود می‌آید.

زمان :
هر قدر مدت عمل تخریب کانی‌ها و سنگ‌ها بیشتر باشد عمل تخریب فیزیکی و شیمیایی کاملتر انجام می‌گیرد. زمان تخریب کامل بسته به نوع سنگ ، ساخت و بافت سنگ‌ها و نیز ترکیب و خاصیت تورق کانی‌ها متفاوت می‌باشد ولی بطور کلی سنگهای رسوبی خیلی زودتر تجزیه شده و به خاک تبدیل می‌شوند، در صورتیکه سنگهای آذرین مدت زمان بیشتری لازم دارند تا تجزیه کامل در آنها صورت گرفته و به خاک تبدیل گردند.


آب و هوا :
وفور آب‌های نفوذی و عوامل آب و هوا از قبیل حرارت ، رطوبت و غیره در کیفیت خاک‌ها اثر بسزایی دارند. جریان آبهای جاری بخصوص در زمین‌های شیب‌دار موجب شستشوی خاک‌ها می‌شوند و با تکرار این عمل مقدار مواد معدنی و آلی بتدریج تقلیل می‌یابد. اثر تخریبی اتمسفر همانطور که قبلا بیان گردید روی برخی از کانی‌ها موثر و عمیق می‌باشد و هر قدر رطوبت همراه با حرارت زیادتر باشد شدت تخریب نیز بیشتر می‌گردد.
 
 
توپوگرافی محل تشکیل خاک :
اگر محلی که خاک‌ها تشکیل می‌شوند دارای شیب تند باشد در نتیجه مواد تخریب شده ممکن است بوسیله آبهای جاری و یا عامل دیگری خیلی زود بسادگی از محل خود بجای دیگری حمل گردند و یا شستشو بوسیله آبهای جاری و یا عامل دیگری خیلی زود بسادگی از محل خود بجای دیگری حمل گردند و یا شستشو بوسیله آبهای جاری باعث تقلیل مواد معدنی و آلی خاک‌ها شود در نتیجه این منطقه خاک‌های خوب تشکیل نخواهند شد. ولی برعکس در محل‌های صاف و مسطح که مواد تخریب شده بسادگی نمی‌توانند به جای دیگری حمل شوند فرصت کافی وجود داشته و فعل و انفعالات بصورت کامل انجام می‌پذیرد.
مواد تشکیل دهنده خاک‌ها

موادی که خاک‌ها را تشکیل می‌دهند به چهار قسمت تقسیم می‌شوند :
مواد سخت : مواد سخت را ترکیبات معدنی تشکیل می‌دهند ولی ممکن است دارای مقداری مواد آلی نیز باشند. البته این ترکیبات معدنی از تخریب سنگ‌های اولیه یا سنگ مادر حاصل شده‌اند که گاهی اوقات همراه با مواد تازه کلوئیدی و نمک‌ها می‌باشند.

موجودات زنده در خاک‌ها : تغییراتی که در خاک‌ها انجام می‌پذیرد بوسیله موجودات زنده در خاک انجام می‌گیرد. قبل از همه ریشه گیاهان ، باکتری‌ها ، قارچها ، کرم‌ها و بالاخره حلزون‌ها در این تغییرات شرکت دارند.

آب موجود در خاک‌ها : آبی که در خاک وجود دارد حمل مواد حل‌شده را به عهده دارد که البته این مواد حمل شده برای رشد و نمو گیاهان به مصرف می‌رسد. آب موجود در خاک‌ها از باران و آبهای نفوذی ، آب جذب شده و بالاخره آبهای زیرزمینی تشکیل شده که در مواقع خشکی از محل خود خارج شده و بمصرف می‌رسد.

هوای موجود در خاک : هوا همراه با آب در خوه‌های خاک‌ها وجود دارد که البته این هوا از ضروریات رشد و نمو گیاهان و ادامه حیات حیوانات می‌باشد. مقدار اکسیژنی که در این هوا وجود دارد از دی اکسید کربن کمتر است و این بدان علت است که ریشه گیاهان برای رشد و نمو اکسیژن مصرف کرده و دی اکسید کربن پس می‌دهند.

تقسیم‌بندی خاک‌ها از لحاظ سنگ‌های تشکیل دهنده
بر حسب دانه‌های تشکیل دهنده خاک و هم‌چنین شرایط میزالوژی و پتروگرافی زمین خاک‌های مختلفی وجود دارد که عبارتند از :

خاک رسی : ذرات رس (Clay) دارای قطری کوچکتر از 0.002 میلی‌متر می‌باشند و در حدود 50% خاک را تشکیل می‌دهند.
خاک‌های رسی چون دارای دانه‌های بسیار ریزی هستند به خاک سرد معروفند و در مقابل رشد گیاهان مقاومت نشان داده و رشد آنها را محدود می‌کنند.

خاک‌های سیلتی :
50% این نوع خاک‌ها را ذرات سلیت تشکیل داده است که دارای قطری بین 0.05 تا 0.002 میلی‌متر می‌باشند و بر حسب اینکه ناخالصی مثل ماسه ، رس و غیره بهمراه دارند به نام خاک‌های سیلتی ماسه‌ای و یا سیلتی رسی معروفند.

خاک‌های ماسه‌ای :
این خاک‌ها از 75% ماسه تشکیل شده‌اند. قطر دانه‌ها از 0.06 تا 2 میلیمتر است و بر حسب اندازه دانه‌های ماسه به خاک‌های ماسه‌ای درشت ، متوسط و ریز تقسیم می‌گردند. مقدار کمی رس خاصیت خاک‌های ماسه‌ای را تغییر می‌دهد و این نع خاک آب را بیشتر در خود جذب می‌کند تا خاک‌های ماسه‌ای که فاقد رس هستند.

خاک‌های اسکلتی :
خاکهای اسکلتی به خاکهایی اطلاق می‌گردد ک در حدود 75% آن را دانه‌هایی بزرگتر از 2 میلی‌متر از قبیل قلوه سنگ ، دیگ و شن تشکیل می‌دهند. این خاک‌ها ، آب را به مقدار زیاد از خود عبور می‌دهند و لذا همیشه خشک می‌باشند.
جواب بصورت نقل قول
 
 
 
نیم‌رخ عمومی خاک‌ها

نیم‌رخ خاک‌ها معمولا از 3 افق A,B,C تشکیل شده است.

افق A : که به نام خاک بالایی نامیده می‌شود، فوقاتی‌ترین منطقه خاک است و این همان افقی است که رشد و نمو گیاهان در آن نفوذ می‌کنند. این افق از مواد خاکی نرم (رس) که غنی از مواد آلی و موجودات زنده میکروسکوپی است تشکیل یافته است که وجود این مواد آلی باعث رنگ خاکستری تا سیاه این افق می‌گردد. البته این زمین غالبا برای کشاورزی مناسب می‌باشند. اکسیدهای آهن و همچنین بعضی از مواد محلول ممکن است از این منطقه به افق B برده شوند و در آنجا رسوب کنند.

افق B : قشر بین افق A و C را یک قشر دیگر تشکیل می‌دهد که به نام افق B یا خاک میانی نامیده می‌گردد. در این افق عمل تخریب و تجزیه به مراتب بیشتر از افق C پیشرفت و اثر کرده است و از کانی‌های سنگ مادر فقط آن دسته دیده می‌شوند. که بسیار مقاومند (مثل کوارتز) ولی سایر کانی‌ها به شدت تجزیه شده‌اند. این افق معمولا از مواد رسی ، ماسه و شن‌های ریز و درشت و گاه مقادیر کمی بقایای نباتی تشکیل شده است. در این افق علاوه بر مواد رسی ، در آب و هوای مرطوب ، اکسیدهای آهن و همچنین مواد محلول‌تر که بوسیله آب‌های نفوذی از افق A به آنجا آورده شده‌اند دیده می‌شوند.

افق C : که به آن خاک زیرین نیز گفته می‌شود، افقی است که مواد سنگی به میزان خیلی کم تخریب و تجزیه شده‌اند و در نتیجه سنگ‌های اولیه زیاد تغییر نکرده بلکه بصورت قطعات خرد شده می‌باشند. زیر این منطقه سنگ‌های تخریب نشده یعنی سنگ اولیه قرار دارد که هیچگونه تخریب و یا تجزیه‌ای در آن صورت نگرفته است.
 
 
فرسایش خاك، علل وعوامل


یكی ازعواملی که درکشاورزی بسیارمورد توجه قرارمی گیرد وعامل اصلی نابودی بسیاری اززمین های خاصلخیزکشاورزی وتبدیل آن به مکان های غیرقابل کشت می باشد پدیده فرسایش خاح است.

متاسفانه درکشورما به دلیل توجه بیشتر مسئولان کشوری به بخش صنعت وعدم توجه آنان به بخش کشاورزی ونادیده گرفتن مشکلات آن،باعث شده که این،مسیر قهقرایی،سرعت بیشتری بگیرد.

فرسایش خاک ازجمله نگرانی های عمده زیست محیطی قرن حاضراست. برپایه برآوردهای انجام شده براثرفرسایش خاک سالیانه چندین میلیون هکتارازاراضی کشاورزی جهان به کام نابودی کشیده می شود. برپایه همین برآوردپیش بینی می شودکه تاسال 2010 میلادی یک سوم تا یک پنجم اراضی کشاورزی براثرفرسایش خاک عقیم وغیراستفاده شوند.

فعل وانفعالات فرسایش خاک وجایگزینی تپه های شنی به جای بسترهای حاصلخیزخاک تاسف انگیزاست واین فرآیند باعث مهاجرت هزاران نفرازروستائیان به سمت شهرها می گردد.

یکی ازاساسی ترین مسائلی که باعث فرسایش خاک درایران وجهان شده است مسئله سیلاب هاست.

جنگل هاطی قرنن های طولانی موجب پایداری خاک وذخیره سازی آب ورونق فعالیت های گوناگون کشاورزی بوده اند،ولی به مروروبا ازمیان رفتن تدریجی جنگل ها وپوشش های گیاهی دراین بهشت سرسبزخداوندی ،جاری شدن سیلاب متداول شده است .

هنگامیکه پوشش جنگلی براثرقطع بی رویه حالت مناسب وتراکمی خودرا ازدست می دهد .خاک آن منطقه به علت کمبود شاخ وبرگ وفاصله ایجاد شده بین آنها دربرابربارانهای شدید ورگبارهای تند بی دفاع مانده ومقاومت خودرا ازدست می دهد وبا کمترین بارش تند،مرگبارترین سیلابها را بوجود می آورد.

با ازبین رفتن پوشش گیاهی ،باران هایی که برسطح خاک می بارد علاوه برشستن خاک وتبدیل شدن به روان آب توانایی نفوذ به داخل زمین را ازدست می دهد .

پیامد بوجود آمدن روان آب وعدم نفوذ آب درخاک،پائین رفتن سفره های آب زیرزمینی است که اصلی ترین منبع آبیاری گیاهان درمناطق خشک است. به مرروزمان آنقدرآب وخاک وجود نخواهدداشت که یک کشاورزبتواند مایحتاج روزانه خودرا به دست آورد. ازاین روپدیده مهاجرت به شهرها شدت بیشتری خواهد گرفت که پیامدهای خاص خودرا به دنبال خواهدداشت.

متاسفانه درکشورما پدیده تخریب جنگل ها روند سریعی را درپیش گرفته است.عریانی بیش ازحد دامنه شمالی کوههای البرزکه درروزگاری نه چندان دورپوشیده ازجنگل وبیشه بوده است اکنون به خاطربی توجهی ما انسان ها درمعرض نابودی کامل قرارگرفته وفرسایش خاک،تراکم حرارتی ناشی ازتغییرات جوی ،کاهش رطوبت وازهمه مهمترتقلیل ونابودی پوشش گیاهی (به علت قطع بی رویه وعدم کاشت همزمان درخت ) ازپیامدهای نامطلوب این بی رحمی انسان نسبت به طبیعت اطراف خود است .

شرایط اقلیمی ووضع کنونی زمین شناسی به گونه ای است که آن را به صورت یک کشورمستعد به فرسایش خاک درآورده است . ولی حقیقت آن است که میزان فرسایش خاک درایران بیش ازمقدارمورد نظرمی باشد.آمارنشان می دهد که تلفات خاک دراثرفرسایش درمملکت ما چندین برابربیش ازمیانگین آن درکشورهای آفریقایی واروپایی است.

فرسایش خاک درایران یک مسیرصعودی داشته وبراساس اطلاعات منتشرشده متوسط سالانه تلفات خاک ناشی ازفرسایش درایران رشد قابل توجهی داشته است.به عقیده عموم کارشناسان مهمترین علت فرسایش خاک عوامل انسانی است.افزایش رشد جمعیت دراین دوران با نرخ سرسام آورآن نیازهای اقتصادی زیادی به دنبال داشته است ودرنتیجه جمعیت نیازبه مکانی برای زندگی دارند وافراد سودجوازاین مورد استفاده کرده وبه تخریبت جنگلها می پردازند.متاسفانه ناتوانی مراکزترویجی دراشاعه فرهنگ استفاده صحیح ازجنگل ها ومراتع براساس اصول علمی وفقدان مدارس آموزش منابع طبیعی کافی برای روستائیان وعشایرازعلل دیگرروند فوق بوده است.

برمبنای دلایل فوق انسان ازطریق افزایش تعداد دام درسطح مراتع وتخریب غیرقانونی جنگل ها ،عدم کاربری صحیح اراضی کشاورزی ،استفاده نادرست ازمنابع آبی وگاهی ازطریق احداث خطوط جاده ای وبهره برداری غلط ازمعادن و... ،فرسایش خاک را ازحالت طبیعی ومعمول خود خارج ساخته وبرآن دامن زده است. علاوه براین می توان به عدم تخصیص بودجه مناسب جهت مبارزه با پیشرفت بیابان ها وهمچنین عدم توجه به حفظ زمین های زیرکشت اشاره کرد.

با نیم نگاهی به تاریخچه کشاورزی کشورهای توسعه یافته،می توان دریافت که این کشورها دارای برنامه ریزی صحیح دربخش کشاورزی بوده وکمبود بودجه بخش صنعت خویش را ازدرآمد های بخش کشاورزی تامین می کنند. کشورهایی مانند آمریکا،فرانسه ،ژاپن ازاین راه علاوه برخودکفایی دربخش کشاورزی دارای صنعتی توسعه یافته نیزهستند.

گفتنی است کشورهند درسال 1975 دارای فرسایش خاکی درحدود5میلیاردتن خاک درسال بوده است وبا حمایت ماهاتما گاندی درسال 1985 موفق به تأسیس دفترملی عمران اراضی هند شدکه هدفش به زیرکشت بردن سالانه 5میلیون هکتارازاراضی بایراین کشوروتبدیل آن به اراضی کشاورزی بود.

این روند شامل گسترش زمین های کشاورزی وگسترش مناطق جنگلی بودکه تاحدبسیارزیادی مانع ازافزایش میزان فرسایش خاک درآن کشورگردید.

 

خاک و خاکشناس:


خاک، ترکیب پیچیده ای است که در شاخه های مختلف از علوم، مورد بررسی قرار میگیرد. از رشته خاکشناسی soil science که جنبه های زیستی آن را بیشتر از همه مورد توجه قرار میدهد تا رشته های مکانیک خاک که جنبه هائی از خاک را که در احداث سازه های مختلف مورد نیاز است، همه را در بر میگیرد.

شاید برای شما جالب باشد که بدانید حتی در ساخت شیره انگور و در قسمت های دیگر از صنایع غذائی و شوینده ها ، در صنایع فولاد، خاک نسوز،چینی، کاشی و حتی دفترچه های بیمه شما که دیگر کاربن نمی خواهد همه از نوعی از خاک در آن استفاده شده است.

از دید مهندسین کشاورزی یا خاکشناسان، خاک یک ترکیب پیچیده از ماده های بیوژئوشیمیائی محسوب میشود. متخصصین این رشته سعی می کنند تا سر حد امکان شرایطی را فراهم کنند تا گیاهان در آن امکان رشد و نمو یابند و از این طریق نه تنها امنیت غذائی ملتها را تامین کنند بلکه جلوی سیلابهای ویرانگر و طوفانهای شن نیز گرفته میشود.

افزون بر آن خاکها سیستمهای اکولوژیکی فعالی هستند که وظیفه نگهداری گیاهان را بر عهده دارند و تامین کننده آب و مواد غذائی برای گیاهان می باشند. از سوی دیگر هوای لازم برای نگهداری و رشد انبوه میکروارگانیسم هائی که در چرخه ماده های حیاتی دخالت دارند، بوسیله خاک تامین می شود.

فعالیت در زمینه فرسایش و حفاظت خاک، در حوزه های فعالیت متخصصین این رشته است. (هر چند که تخصصی تر شدن دروس این رشته و حذف برخی دروس از دوران کارشناسی احساس میشود). جالب است بدانید در یک برنامه حساب شده علمی به موازات احداث یک سد، فعالیت متخصصین حفاظت خاک و آبخیزداری شروع میشود. چرا که این دانشمندان سعی بر این دارند که فرسایش خاک یعنی کنده شدن بیش از حد و حرکت خاک را که فراتر از روند طبیعی آن صورت میگیرد را کند یا متوقف کنند و خاک را تثبیت نمایند. چرا که در غیر اینصورت سدهای احداثی به جز انبار رسوب نخواهند بود و طول عمر سدها کاهش یافته که میلیاردها تومان خسارت مالی در بر خواهد داشت.

در این رشته شیمی خاک، حاصلخیزی و تغذیه گیاه و کود، بیولوژی خاک و بیوشیمی، فیزیک خاک، رده بندی و ژنز خاک، فرسایش ( آبی و بادی ) و حفاظت خاک و کیفیت خاک و ... در کلیه سطوح مورد بحث و تحقیق موشکافانه قرار گرفته و این رشته را به رشته ای حیاتی، ظریف اما کاملاً فنی و استراتژیک در دنیا مطرح ساخته است. متاسفانه در زمینه های ذکر شده شکاف بین کشورهای پیشرفته با سایر کشورها زیاد است که تلاش و همت بزرگی را از محققین و مسئولین می طلبد. بعنوان مثال مشکلاتی همچون سیل هائی مثل گلستان و سایر فجایع برای اکثر کشورهای پیشرفته کاملاً حل شده است.

اما خاک از دید مهندس عمران، در زمینه های راه و سد و ساختمان، بحثی دیگر و شاید معکوس است، هر چند در برخی زمینه ها همپوشانی را با کار مربوط به خاکشناسان احساس می کنیم. یک مهندس عمران سعی می کند خاک را فشرده کند یعنی عکس کار یک خاکشناس، که از دید بیولوژیکی کار می کند و حتی الا مکان سعی میکند که استحکام را بیشتر كند.

 

دستور العمل نمونه برداری از خاك

تجزیه خاك
تجریه خاك برای تمام محصولات كشاورزی اساس توصیه كودی می‌باشد. نمونه‌هایی كه از مزارع آزمایشی گرفته می‌شود از اهمیت خاصی برخوردار است. چه این نمونه‌ها اساس آزمایشات را تشكیل می‌دهند. نمونه‌های خاك از نظر مقدار مواد غذایی و سایر مواد مربوطه مورد تجزیه قرار می‌گیرند.
نمونه خاك
ایده‌آل‌ترین نمونه خاك بایستی حداقل 400 گرم وزن داشته باشد مگر اینكه مقدار بیشتر از 400 گرم درخواست شده باشد. نمونه‌ها بایستی داخل یك پاكت پلاستیكی ریخته شود و خود داخل پاكت دیگری قرار گیرد. اطلاعات هر نمونه را بایستی طوری روی پاكت نوشت كه پاك نشده و بتوان آن را خواند. اطلاعات بایستی شامل محل نمونه‌برداری، نام زارع یا مشتری و نوع محصول باشد.
به‌عنوان یك قاعده كلی مزارعی كه تا 10 هكتار وسعت داشته باشند را به‌عنوان یك واحد نمونه‌برداری می‌توان محسوب كرد. با توجه به این نكته كه كل مزرعه از بابت جنس خاك، نوع زراعت قبلی و نوع كود استفاده شده یكسان باشد. مزارع بزرگ و مزارعی كه از یك‌دستی برخوردار نیستند باید به قطعات كوچكتر یك‌دست تقسیم و از هر قسمت جداگانه نمونه‌برداری كرد.
وسایل مورد نیاز نمونه‌برداری
1- مته نمونه‌برداری چرخشی (در صورت در دسترس نبودن بیل و یا بیلچه ترجیحا" از جنس ضدزنگ)
2- سطل پلاستیكی بزرگ
3- پاكت پلاستیكی نمونه‌برداری
4- برچسب بزرگ

 

 

نمونه‌برداری از خاك باغات مركبات و میوه‌جات
نمونه‌ای كه به آزمایشگاه‌های فوسین ارسال می‌گردد بایستی نماینده تمامی منطقه‌ای باشد كه در آن آزمایش پیاده می‌گردد. زمین محل آزمایش بایستی كاملاً یكنواخت بوده و هیچ تفاوت آشكاری در آن دیده نشود. برای تهیه یك نمونه بایستی در مسیری به شكل " w " در سطح مزرعه نمونه‌های فرعی تهیه گردد.

توصیه می‌شود كه برای تهیه هر نمونه 20 تا 30 نمونه فرعی گرفته شود. نمونه‌های فرعی بایستی كاملاً مخلوط شده و از آن یك نمونه 400 گرمی برای ارسال به آزمایشگاه تهیه شود.
مسیر گرفتن نمونه‌های فرعی


نمونه‌برداری خاك برای باغات مركبات ومیوه‌جات بایستی از عمق 25 تا 30 سانتیمتری تهیه گردد و قبل از نمونه‌برداری پنج سانتیمتر از پوشش روی خاك برابر شكل زیر كنار زده شود
.
در باغات مركبات و میوه‌جات تهیه نمونه‌های فرعی بایستی به روش " w " شكل باشد و محل گرفتن آنها بایستی از محیط اطراف برابر شكل زیر باشد.نمونه‌برداری بایستی از منطقه‌ای در زیر تاج درخت گرفته شود.

نمونه‌ها بایستی طوری از زمین اطراف درخت گرفته شود كه نماینده خاك پای درخت باشد. قابل توجه است كه خاك بین ردیف درختان وضعیت متفاوتی از خاك زیر درخت دارد. بایستی بخاطر داشت كه وسائل نمونه‌برداری طوری تمیز باشد كه مانع آلودگی نمونه‌ها گردد. همچنین نمونه‌برداری نبایستی بعد از كود پاشی صورت گیرد.

محل آزمایش
نمونه خاك بایستی نماینده منطقه مورد آزمایش باشد. شرایط منطقه می‌بایست یكنواخت باشد. اندازه مزرعه آزمایشی با توجه به روش مصرف فرآورده و همچنین هدف آزمایش كه تحقیقاتی و یا ترویجی باشد متفاوت است.

 

 

طرز نمونه‌برداری از خاك مزارع
1- انتخاب مسیر نمونه‌برداری

با استفاده از شكل W می‌توانیم مسیر نمونه‌برداری خود در مزرعه را تعیین كنیم. با توجه به شكل‌های پایین Wفرضی را طوری روی زمین تصویر می‌كنیم كه شروع و پایانش دور از محل ورود به مزرعه باشد و همچنین از نقاطی كه نمایانگر كل زمین نیست نیز نگذرد (مثل كنار پرچین‌ها، محل انبار شده كود حیوانی، محل‌های آغشته به ذغال و خاكستر چوب و غیره).



2- چگونگی انجام عمل نمونه‌برداری
در مسیر W فرض شده بر روی زمین حداقل 20 نمونه (و نه به هیچ وجه كمتر) با فاصله‌های مناسب به شرح زیر برمی‌داریم. ابتدا 5 سانتیمتر رویه خاك را كاملاً كنار می‌زنیم كیلو از خاك در عمق 15 سانتیمتری (15 سانتیمتر بعد از برداشتن 5 سانتمیتر رویه خاك) را برداشته داخل سطل پلاستیكی می‌ریزیم.
بنابراین حداقل بیست بار نمونه‌برداری حدود 10 كیلوگرم خاك داخل سطل است. خاك داخل سطل را به‌خوبی به‌هم می‌زنیم و سعی می‌كنیم خاكی از درون سطل بیرون نریزد از خاك مخلوط شده داخل سطل بیشتر از نصف كیسه پلاستیكی نمونه‌برداری (حدود 1000-750 گرم) را پرمی‌كنیم و سر كیسه را محكم می‌بندیم. سپس روی كیسه برچسب زده، مشخصات مزرعه از قبیل جنس خاك، نوع محصول، محصول مورد كشت در آینده، كشت قبلی، اسم مزرعه، محل مزرعه، تاریخ نمونه‌برداری و نام نمونه‌بردار را ذكر می‌كنیم.



نكات كلی و مهم در نمونه‌برداری
1- خاك نمونه‌برداری شده نمی‌بایست حاوی برگ و ساقه گیاهان باشد.
2- قبل از شروع به نمونه‌برداری از تمیز بودن وسایل نمونه‌برداری (مته یا بیل، بیلچه، سطل) مطمئن شویم.
3- بعد از دادن كود به زمین نمونه‌برداری نكنیم. بهترین زمان نمونه‌برداری بعد از برداشت محصول است.
4- یكی از مهمترین نكات اطمینان از صحت مشخصات ذكر شده بر روی برچسب است.
 
 
بررسی مقایسه زمانهای ابشویی در اصلاح خاكهای شور

شوری خاك یكی از عوامل موثر در تمدن های بشری و سیستم های كشاورزی بوده كه زندگی انسان بر این سیستم ها تكیه داشته است تمدن های بسیاری در اثر عدم اعمال مدیریت صحیح آبیاری اراضی و تجمع نمك در سطح خاك نابود شده اند .
با توجه به اینكه بخش عمده ای از اراضی كشاورزی كشور ما به دلیل قرار داشتن در منطقه آب و هوایی گرم و خشك و همچنین مساله شوری كه در تمام كشورهای كه در آنها آب و هوای خشك و نیمه خشك دارند مشاهده می شود.

لذا بررسی بهترین زمان برای آبشویی در اصلاح خاك های شور با حداقل آب مصرفی مد نظر گرفته شد تا بتوانیم با حداقل آب مصرفی نمك های موجود در منطقه فعالیت ریشه گیاه در خاك را كاهش داده و درصد جوانه زنی را نیز افزایش دهیم در این رابطه سه زمان آبشویی را در نظر گرفتیم آبشویی قبل از كاشت ، آبشویی بعد از كاشت ، بدون آبشویی و آبیاری طبق روال زارعین .

قبل از كشت نمونه برداری از اعماق مختلف خاك (خاك سطحی و خاك زیر سطحی ) انجام گرفت و تجزیه های لازم نظیر هدایت الكتریكی عصاره اشباع و همچنین تجزیه آب كاربردی انجام گرفت .
نتایج بررسی نشان داد كه آبشویی قبل از كاشت بیشترین كاهش نمك را در اطراف ریشه دارد چون در این رابطه سعی بر این بوده كه ابتدا با كمترین میزان آب مصرفی حداقل عمق خاك لازم برای جوانه زنی بذر و سبز شدن یك گیاه متحمل به شوری ، آبشویی گردد چرا كه در زمان كاشت بذر كافی است مقدار نمك در عمق چند سانتیمتری بالای خاك كاهش یابد و آبشویی بقیه املاح نیم رخ خاك طی آبیاری بعدی انجام گیرد.

هیو و همكاران (1997) بیان كردند كه تاثیر سؤ شوری بیشتر در اوایل دوره رشد گیاه است .با افزایش ارتفاع گیاه تعداد برگ و تعداد پنجه كاهش می یابد . كوتاه شدن دوره رشد در شرایط استرس شوری یكی از دلایل كاهش عملكرد محصول است .
گریو و همكاران (1992) اظهار داشتند : كم كردن شوری خاك در مرحله جوانه زدن چند برگی شدن و اوایل پنجه زنی میزان محصول گندم را به مقدار قابل ملاحظه ای افزایش می دهد و اگر امكان پذیر نباشد افزایش تراكم بذر برای تحصیل تعداد گیاه لازم برای جایگزین نمودن پنجه های از دست رفته مفید به نظر می رسد .

ماس (1989) نشان داد كه تنش شوری جوانه زدن گندم را چهار روز به تعویق انداخت باعث تاخیر در رشد برگها و پنجه زنی گردید و رسیدن گیاه را تسریع نمود. شوری زیاد با كم كردن تعداد دانه باعث كاهش عملكرد محصول می شود بدین معنی كه شوری در مرحله رویش بر تغییر تعداد سنبله تاثیر می گذارد .
روی و گالاغر (1985) دریافتند پنجه زنی گندم ارتباط نزدیكی با توسعه سطح برگ در مراحل اولیه رشد دارد .
گریو و همكاران (1992) اظهار داشتند شوری به همراه سایر تنشهای محیطی مانند دمای زیاد طول روز زیاد و كمبود رطوبت تعداد سنبلچه ها را كاهش می دهد .

در آبشویی بعد از كاشت چون نمی توان از ارتفاع زیاد آب برای آبشویی استفاده كرد باعث می شود كه در شستشو نمكها تاثیر زیادی نداشته باشد . دلیل اینكه نمی توان از ارتفاع زیاد آب برای آبشویی استفاده كرد این است كه بكار گیری مقدار بیشتر آب منجر به خفگی گیاهچه تازه سبز شده می گردد ولی در آبشویی قبل از كاشت محدودیتی از این نظر وجود ندارد .

در آبیاری سنتی با آنكه راندمان آبیاری كم است ولی بطور قابل ملاحظه ای در شستشو نمكها تاثیر گذار است چون بیشتر آب صرف شستشو نمكها می شود معایب این آبیاری این است كه اولا آب زیادی مصرف می شود ثانیا حالت غرقابی بوجود می آورد كه باعث خفگی بذرها ی تازه جوانه زده می شود.

در تحقیقات به عمل آمده نشان داده است كه در آبشویی قبل از كاشت هم باید مدیریت صحیحی بكار برد و مسائلی مانند فاصله آبشویی تا كاشت و ارتفاع آب آبشویی مد نظر باشد تا بتوان بهترین نتیجه را بدست آورد
 
 
 
 
 
 
 

:: مرتبط با: خاک ,
 



دیدگاه شما برای نگاه سبز
Generic cialis جمعه 16 آذر 1397 10:58 ق.ظ

Many thanks! Ample knowledge.

cialis online holland we choice cialis pfizer india buy generic cialis safe dosage for cialis canadian discount cialis cialis e hiv usa cialis online order a sample of cialis cialis 50 mg soft tab generic cialis at the pharmacy
buy generic cialis پنجشنبه 15 آذر 1397 03:46 ب.ظ

Amazing tons of amazing facts.
cialis therapie cialis generico cialis sale online buying cialis on internet cialis 5 mg scheda tecnica discount cialis click now cialis from canada trusted tabled cialis softabs are there generic cialis deutschland cialis online
Cialis prices چهارشنبه 14 آذر 1397 07:57 ب.ظ

This is nicely said. .
calis viagra or cialis does cialis cause gout opinioni cialis generico venta de cialis canada get cheap cialis cialis 100 mg 30 tablet cialis generique 5 mg cialis generico milano generic cialis soft gels
Cialis pills چهارشنبه 14 آذر 1397 05:59 ق.ظ

You reported that fantastically.
canadian discount cialis cialis canadian drugs cialis pas cher paris cialis diario compra dose size of cialis prezzo di cialis in bulgaria import cialis cialis for sale in europa cialis 5 mg buy cialis 5 mg funziona
buy generic cialis pills سه شنبه 13 آذر 1397 07:32 ق.ظ

With thanks! Helpful information.
purchase once a day cialis cialis 100 mg 30 tablet cialis 20mg preis cf buy cialis online cheapest cialis super kamagra cialis usa cost cialis 5 mg buy cialis buy generic cialis prices on cialis 10 mg
buy cheap cialis coupon دوشنبه 12 آذر 1397 07:34 ب.ظ

Kudos! Lots of tips.

cialis 10mg prix pharmaci discount cialis where cheapest cialis cialis for daily use wow look it cialis mexico prescription doctor cialis non 5 mg cialis generici preis cialis 20mg schweiz buying cialis in colombia cialis 5mg
Buy generic cialis دوشنبه 12 آذر 1397 07:11 ق.ظ

You mentioned this fantastically.
generic cialis at the pharmacy cialis pills boards viagra vs cialis generic cialis in vietnam cialis farmacias guadalajara cialis tablets dosagem ideal cialis cialis for sale in europa buy name brand cialis on line warnings for cialis
buy cialis delhi شنبه 10 آذر 1397 06:18 ق.ظ

Amazing a lot of useful advice.
cialis reviews cialis online acheter cialis meilleur pri cialis bula wow look it cialis mexico tadalafil generic where cheapest cialis cialis y deporte cialis et insomni generic cialis with dapoxetine
buy cheap cialis no prescription جمعه 9 آذر 1397 07:01 ب.ظ

Amazing info. Many thanks.
opinioni cialis generico when will generic cialis be available cialis bula buy cheap cialis in uk cialis for sale buying cialis on internet miglior cialis generico cialis 5 mg legalidad de comprar cialis recommended site cialis kanada
Cialis online پنجشنبه 8 آذر 1397 08:20 ق.ظ

Nicely put. Thanks.
cialis efficacit sublingual cialis online cialis tadalafil cialis generico lilly cialis generico postepay generic cialis pill online cialis great britain generic cialis at walmart canadian drugs generic cialis tadalafil 20mg
buy cialis online best price چهارشنبه 7 آذر 1397 07:28 ب.ظ

With thanks, Quite a lot of data.

cialis super acti cialis ahumada cialis generique cialis 5mg billiger safe site to buy cialis online cialis 5 effetti collaterali cialis online nederland cialis generico in farmacia cialis per paypa cialis dosage amounts
buy generic cialis online چهارشنبه 7 آذر 1397 07:45 ق.ظ

Fantastic content, Appreciate it!
cialis pills boards cialis 5 mg buy cialis preise schweiz side effects of cialis cialis rezeptfrei cialis soft tabs for sale cialis canadian drugs link for you cialis price order cialis from india get cheap cialis
Generic cialis چهارشنبه 11 مهر 1397 06:10 ق.ظ

Very good material. Appreciate it!
cialis 10 doctissimo cost of cialis cvs cialis for sale we choice cialis uk cialis kamagra levitra price cialis best dose size of cialis tadalafil 5mg what is cialis cialis usa cost
discount canadian pharmacies یکشنبه 1 مهر 1397 06:50 ق.ظ

Many thanks, Good stuff!
drugs for sale deep web drugs for sale canadian medications candida viagra trust pharmacy canada reviews pharmacy canada online prescriptions canadian pharmaceuticals online canada medication list cialis canadian pharmacy canadian pharmaceuticals stocks
http://eddrugsgeneric.com/ چهارشنبه 28 شهریور 1397 03:35 ق.ظ

Fantastic info, Regards!
acquistare cialis internet recommended site cialis kanada brand cialis nl cialis tablets for sale 40 mg cialis what if i take how much does a cialis cost rezeptfrei cialis apotheke purchase once a day cialis cialis y deporte prescription doctor cialis
canadianpharmacytousa.com چهارشنبه 14 شهریور 1397 11:31 ق.ظ

Cheers! Wonderful stuff!
canadian drugs online canadian pharmacy canadian pharmaceuticals online pharmacy canada 24 pharmacy canada 24 canadian pharcharmy online24 canadian pharmacies without an rx trust pharmacy of canada canadian online pharmacies legitimate canada online pharmacy
buy herbal viagra سه شنبه 13 شهریور 1397 02:00 ب.ظ

Seriously lots of wonderful tips.
buy viagra india i want to buy viagra viagra pharmacy prices buy viagra plus buy viagra uk viagra 100mg no prescription viagra online how to find viagra buy generic viagra pills sildenafil pills
viabiovit.com/viagra-und-co.html سه شنبه 23 مرداد 1397 07:38 ق.ظ

This is nicely put! .
buy viagra online cheap buy viagra overnight shipping uk viagra prices buy generic viagra without prescription buy viagra online ireland viagra online pharmacy usa where can i buy viagra cheap buy generic viagra no prescription where to order viagra online buy viagra online uk
Cialis online دوشنبه 7 خرداد 1397 11:47 ق.ظ

You said it adequately..
we like it cialis price cialis professional yohimbe look here cialis cheap canada cialis uk next day cialis daily cialis mit grapefruitsaft cialis pills in singapore prix cialis once a da price cialis wal mart pharmacy usa cialis online
Low cost viagra 20mg چهارشنبه 5 اردیبهشت 1397 08:23 ق.ظ

Excellent material. Kudos.
where can you buy viagra find viagra what is viagra where to buy viagra without prescription how can i get viagra online buy viagra online no prescription uk buy generic viagra pills where to buy sildenafil uk purchase viagra online viagra online without
Online cialis شنبه 4 فروردین 1397 10:29 ب.ظ

Awesome information. Regards.
pastillas cialis y alcoho generic for cialis overnight cialis tadalafil chinese cialis 50 mg cialis daily reviews cialis 10 doctissimo cialis without a doctor's prescription cialis 5 mg cialis prices in england overnight cialis tadalafil
Online cialis پنجشنبه 2 فروردین 1397 05:34 ب.ظ

Thanks. Helpful stuff.
when can i take another cialis cialis online nederland wow look it cialis mexico prices on cialis 10 mg cialis 20 mg cialis name brand cheap cialis 20 mg best price cialis dosage no prescription cialis cheap walgreens price for cialis
How do you grow? دوشنبه 16 مرداد 1396 07:44 ق.ظ
Whoa! This blog looks exactly like my old one! It's on a completely different topic but it has pretty much the
same page layout and design. Great choice of colors!
Hans دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 03:49 ق.ظ
I was recommended this web site by my cousin. I am now not sure whether or not this
publish is written by way of him as no one else recognise
such distinct approximately my trouble. You're amazing!
Thank you!
E&S پنجشنبه 20 مهر 1391 11:51 ب.ظ
وب زیبایی داری بهمون سری بزن
شاید یه روزبرای سفر اومدی اونجا
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر